Staðsetning: Frá Laufskálarétt í Hjaltadal að Atlastöðum í Svarfaðardal
Hnattstaða: 
Upphaf:               0,00 km (115 m), N65°45,14' - V19°11,12'
Hálsgróf:             2,40 km (222 m), N65°45,46' - V19°08,48'
Fjall:                5,17 km (145 m), N65°46,06' - V19°05,58'
Vað á Kolbeinsdalsá:  9,60 km (208 m), N65°46,27' - V18°59,99'
Vað á Heljará:       13,75 km (406 m), N65°47,95' - V18°58,47'
Heljuskáli:          18,00 km (862 m), N65°49,67' - V18°57,64'
Lok:                 25,75 km (161 m), N65°46,27' - V18°59,99'
Hæð y. sjó: U.þ.b. 115 m við upphaf, 862 m hæst, u.þ.b. 161 m við lok
Samanlögð hækkun: 965 m
Vegalengd: 25,75 km
Tími: 4:27:29 klst.
Meðalhraði: 5,78 km/klst (10:23 mín/km)
Dags.: Laugardag 8. ágúst 2026 kl. 10:17
Hlaupafélagar: 
Bergþóra Þórsdóttir
Birgitta Stefánsdóttir
Birkir Þór Stefánsson
Elín Gísladóttir
Guðrún Svanbjörnsdóttir
Rannveig Oddsdóttir
Sara Kristjánsdóttir
Sigríður Drífa Þórólfsdóttir
Sigríður Einarsdóttir
Úlfhildur Ída Helgadóttir
Óskar Jakobsson (að hluta)

Fróðleikur um leiðina (Drög):

Heljardalsheiði er vinsæl göngu- og reiðleið, auk þess sem hún er iðulega farin á fjórhjólum og jafnvel torfærubílum. Árið 1988 var rudd jeppaslóð yfir heiðina í tengslum við lagningu ljósleiðara, en þeirri slóð hefur ekki verið haldið við.

Fjallvegahlaupið yfir Heljardalsheiði hefst við Laufskálarétt í Hjaltadal, þar sem frægustu stóðréttir landsins eru haldnar á hverju hausti. Fyrsta spölinn er stefnt beint til fjalls, en eftir 400-500 m er tekin kröpp hægri beygja og hlaupið til austurs fyrir ofan túnin á Laufskálum og svo áfram skáhallt upp hlíðina eftir gamalli götu upp svonefnda Sneiðinga. Eftir svo sem 2,5 km er komið inn á greiðfarnari veg sem liggur upp hlíðina beint upp í Hálsgróf. Hálsgróf er dálítil hvilft milli Ássins til vinstri og Elliða til hægri, en þessi fjöll afmarka Kolbeinsdal að sunnanverðu. Reyndar er Ásinn miklu fremur ás en fjall. Elliði er snöggtum hærri og brattari.

Úr Hálsgróf er hlaupið eftir veginum niður aflíðandi brekkur að Fjalli, sem er innsti bærinn í Kolbeinsdal í seinni tíð. Fjall fór í eyði 1956 og síðan þá hefur engin heilsársbyggð verið í Kolbeinsdal að undanskildum Sleitustöðum niður við aðalveginn út á Hofsós. Við Fjall er vandaður gangnamannaskáli þar sem hægt er leigja sé gistingu. Að Fjalli er um 5 km frá upphafsstaðnum.

Leiðin um Hálsgróf yfir að Fjalli er fær öllum bílum, en ekki er fært lengra inn í Kolbeinsdal nema á sæmilegum jeppum. Leiðin liggur um Fjallsgrundir meðfram Kolbeinsdalsá, sem rennur þarna um Fjallseyrar. Eftir u.þ.b. 9,5 km (4,5 km frá Fjalli) er komið á móts við mynni Heljardals – og þar er næsta verkefni að vaða norður yfir Kolbeinsdalsá rétt innan við ármótin við Heljará. Kolbeinsdalsá getur vcrið býsna vatnsmikil, en þarna skiptist áin í nokkra ála sem flestir eru auðvæðir. Þó þarf að fara að öllu með gát í vatnsmesta álnum. Þarna við ármótin stóð býlið Heljará á sínum tíma og í tungunni milli ánna má greina gömul réttarbrot.

Þegar komið er yfir Kolbeinsdalsá liggur leiðin til norðurs upp Heljarbrekkur upp með Heljará að innanverðu (með ána á vinstri hönd). Áfram er haldið upp Smérbrekku, allt þar til Strangalækjarskál blasir við hinum megin við ána (til vinstri) og Heljarskál til hægri. Rétt áður en komið er að Ytri-Heljarskálarlæk er vaðið vestur yfir ána. Þangað eru rúmir 4 km frá vaðinu yfir Heljardalsá og 13,75 km frá upphafsstaðnum. Áin er yfirleitt ekki mjög vatnsmikil, en býsna straumhörð. Botninn í vaðinu er hins vegar þokkalegur.

Eftir þetta er haldið áfram inn Heljardal með ána á hægri hönd, upp nokkuð jafnan halla. Þarna er Deildardalsjökull (1148 m) á vinstri hönd en Tungufjall hinum megin. Þegar u.þ.b. 16 km er að baki frá upphafsstaðnum er komið upp í Bröttubrekku. Þar er annað hvort hægt að fara örlítið til vinstri inn á svonefndan Háukambaveg til Ólafsfjarðar eða örlítið til hægri áleiðis upp á Heljardalsheiði eins og allan tímann var ætlunin. Þegar Bröttubrekku sleppir tekur Prestsbrekka við. Efst í henni er Prestsvarða og þaðan er örstutt upp á háheiðina þar sem Stóravarða stendur í brúninni Svarfaðardalsmegin. Rétt þarna hjá stendur Heljuskáli, nýlegur og reisulegur skáli í eigu Ferðafélags Svarfdæla. Að skálanum eru um 18 km frá upphafsstaðnum.

Leiðin niður af heiðinni Svarfaðardalsmegin er víða nokkuð brött. Fyrst er farið niður ……..

…. Á þessari leið má víða sjá myndarlegar vörður og jafnvel leifar af símalínu sem var lögð þarna yfir á sínum tíma en svo sett í jörð árið 1938. Eins sjást þarna sums staðar leifar af gömlum götum og kanthleðslum, enda var jeppaslóðinn sem ruddur var 1988 síður en svo fyrsta samgöngumannvirkið á heiðinni.

Þegar u.þ.b. 20 km eru að baki (um 2,2 km frá Stóruvörðu) er farið niður Möngubrekku og síðan yfir Kambagil, en í því er nokkuð vatnsmikill lækur sem kemur úr jöklinum Hnjótakverk. Fara þarf yfir nokkra fleiri læki á þessum slóðum, en settar hafa verið göngubrýr á flesta þeirra. Áfram liggur svo leiðin niður með Svarfaðardalsá eftir gróðursælum grundum, með Hnjótafjall á vinstri hönd og ána til hægri. Sem fyrr er hlaupið eftir greinilegum vegarslóða, allt þar til hlaupið endar við innstu bæi í Svarfaðardal, rétt innan við Atlastaði og beint á móti Koti. Spölurinn af háheiðinni niður á veg er 7,75 km og leiðin öll því samtals um 25,75 km.

Eins og ráða má að leiðarlýsingunni hér að framan er hentugt að skipta hlaupaleiðinni upp í fimm áfanga. Fyrsti áfanginn er þá frá Laufskálarétt að Fjalli, u.þ.b. 5 km. Þaðan eru svo um 4,5 km að vaðinu yfir Kolbeinsdalsá og þriðji áfanginn er rúmir 4 km að vaðinu yfir Heljardalsá. Fjórði áfanginn er svo þaðan upp að Heljuskóla, aftur rúmir 4 km – og loks lokaáfanginn alla leið á veg í Svarfaðardal, tæpir 8 km.

Ferðasagan:  

Verður skráð að hlaupi loknu

Lokaorð:

Verða skráð að hlaupi loknu

Helstu heimildir:

• Broddi R. Hansen og Hjalti Þórðarson (ritstj.) (2009): Gönguleiðir á Tröllaskaga I. Heljardalsheiði – Hólamannavegur – Hjaltadalsheiði. 2. útg., Háskólinn á Hólum.
• Páll Sigurðsson (2016): Skagafjörður austan vatna. Frá Hjaltadal að Úlfsdölum. Árbók Ferðafélags Íslands 2016.

Þakkir:  

• Hallgrímur Gíslason og Bára Ólafsdóttir fyrir flutninga og aðra aðstoð
• Hlynur Snær Ingólfsson fyrir öryggisráðstafanir á hlaupaleiðinni
• Ingólfur Helgi Ingólfsson fyrir öryggisráðstafanir og aðra aðstoð
• Ingólfur Magnússon fyrir öryggisráðstafanir og góð ráð
• Jóhanna Stefáns Bjarkardóttir fyrir flutninga og aðra aðstoð
• Þórdís Aradóttir fyrir móttökur og veitingar