Síðastliðinn laugardag (8. ágúst) hljóp ég 100. fjallvegahlaupið mitt – yfir Heljardalsheiði frá Laufskálarétt í Hjaltadal að Atlastöðum í Svarfaðardal. Þar með lauk Fjallvegahlaupaverkefninu, sem staðið hefur í 20 ár.
Fjallvegahlaupaverkefnið hófst á fimmtugsafmælinu mínu í mars 2007 og fyrsta hlaupið var hlaupið yfir Jökulháls á Snæfellsnesi þá um sumarið, nánar tiltekið 27. júlí. Tildrögunum að þessu öllu saman er lýst annars staðar á þessari vefsíðu, en í stuttu máli snerist þetta upphaflega um að hlaupa 50 fjallvegi fyrir sextugsafmælið 2017. Til þess að geta talist „fjallvegur“ þurfti viðkomandi leið að uppfylla tiltekin lágmarksskilyrði, m.a. að tengja saman tvö byggðarlög eða áhugaverða staði. Inn í þetta blönduðust svo sögur og sagnir af viðkomandi leiðum, enda voru margar þeirra fjölfarnar fyrir daga nútíma samgangna, sumar voru póstleiðir o.s.frv. Margar leiðirnar geyma því sögur af mannraunum og slysum. Horfið mannlíf á mörgum áfangastaðanna verðskuldar líka að maður staldri við og íhugi hvernig forfeður okkar og formæður komust lífs af í gegnum aldirnar, nógu lengi til að núlifandi kynslóðir fengju að fæðast.
Upphaflega fjallvegahlaupaverkefninu lauk með útkomu Fjallvegahlaupa-bókarinnar í mars 2017. Í framhaldinu var svo ákveðið að láta ekki staðar numið, heldur hlaupa 50 fjallvegi til viðbótar á næstu 10 árum – og gefa þá væntanlega út nýja bók að þeim tíma liðnum. Nú eru þessir „50 fjallvegir til viðbótar“ allir að baki og þar með er endamarkinu náð. Og Fjallvegahlaupabók nr. 2 kemur væntanlega út í mars 2027. Þar verður fjallað um fjallvegi nr. 51-100.
Fyrir þau sem hafa gaman af tölum má nefna að í fyrra fjallvegahlaupa-verkefninu hljóp ég samtals 1.015,92 km með 23.098 m hækkun. Þetta tók mig samtals 151:32:31 klst, eða rétt rúma 6 sólarhringa. Því má færa rök fyrir því að óþarfi hafi verið að dreifa þessu á heil 10 ár. Í síðara verkefninu, þ.e.a.s. því sem lauk í Svarfaðardal á dögunum, hljóp ég samtals 808,07 km með 27.278 m hækkun, sem sagt nokkru styttra og nokkru hærra en í fyrra verkefninu. Þetta var álíka tímafrekt, tók samtals 149:36:46 klst. Meðalhraðinn var með öðrum orðum nokkru minni (5,40 km/klst í stað 6,70 km/klst), sem er væntanlega einkum afleiðing af meiri hækkun. Hins vegar hefur hraðinn aldrei skipt máli í þessum ferðum. Aðalatriðið hefur alltaf verið að komast heill á leiðarenda og að njóta samvistanna við samferðafólkið hverju sinni, hvort sem þar voru byrjendur á ferð eða landsliðsfólk í utanvegahlaupum. Fjallvegahlaupin voru alltaf hugsuð sem upplifun en ekki sem keppni.
Í fjallvegahlaupunum hef ég notið þeirra forréttinda að kynnast fjöldanum öllum af góðu fólki, sem sumt hvert er í hópi minna bestu vina í dag. Það skapar öðruvísi og dýpri kynni að takast sameiginlega á við áskoranir á fjöllum, sérstaklega í viðsjárverðum aðstæðum, en að hittast fyrir framan kaffivélina í vinnunni og tala um annað fólk, Evrópusambandið og ensku knattspyrnuna. Stundum hef ég reyndar verið einn á ferð, sem er í senn tómlegt og gefandi, en í fjölmennasta hlaupinu voru rúmlega 60 manns. Þegar allt er talið hafa tæplega 200 manns tekið þátt í þessu með mér á þessum 20 árum.
Nú er sem sagt komið að leiðarlokum, þar sem engin áform eru uppi um að bæta 50 fjallvegum við þessa 100 sem fyrir eru, hvorki fyrir áttræðisafmælið mitt né önnur afmæli. Samt er það alls ekki þannig að fjallvegir á Íslandi séu að verða uppurnir. E.t.v. er ég búinn að hlaupa marga af þeim áhugaverðustu, en eins og sjá má á hugmyndasíðunni á þessum vef er samt nóg til af „óhlaupnum leiðum“. Og upptalningin þar er alls ekki tæmandi.
Lokum fjallvegahlaupaverkefnisins var fagnað með litlu samsæti á Dalvík sl. laugardag, þ.e.a.s. þegar Heljardalsheiðin var að baki. Heljardalsheiðin var reyndar verðugur lokahnykkur, þó að vegalengdin hafi ekki verið átakanlega löng (25,75 km). Hins vegar er heiðin há (fer hæst í 868 m.y.s. skv. úrinu mínu) og mótvindurinn, úrkoman og kuldinn þennan dag gerðu þetta enn eftirminnilegra en ella.
Eins og fram kom í lokahófinu standa einkum þrjár tilfinningar eftir í verkefnislok, þ.e.a.s. þakklæti, feginleiki og söknuður. Þakklætispakkinn er stærstur. Þar ber hæst þakklæti til Bjarkar, sem hefur fylgt mér í flestum viðfangsefnum lífins í tæplega hálfa öld, auk þess að skutla mér margoft á ólíklegustu upphafsstaði fjallvegahlaupanna og bíða eftir mér tímunum saman á álíka ólíklegum lokastöðum. Þessi bið varð oft löng, sérstaklega fyrstu árin þegar símasamskipti og önnur tæknileg þægindi voru ögn frumstæðari en nú og fréttir af ísbjörnum tíðari. Öll hin í fjölskyldunni hafa líka stutt mig í þessu verkefni með ýmsu móti, ýmist með því að hlaupa með mér eða hjálpa mér og hvetja á annan hátt. Fjölmargt annað fólk hefur líka lagt mér lið, t.d. frætt mig um staðhætti og leiðir, keyrt mig á milli staða, gaukað að mér heitu súkkulaði, rjómapönnukökum, kjötsúpu eða heitum rabbarbaragraut, svo dæmi séu tekin, já eða bara deilt með mér degi úr lífi sínu – á hlaupum. Allt þetta hefur gert mig ríkari og fyrir allt þetta er ég óumræðilega þakklátur.
Hér fara á eftir nokkrar fleiri myndir úr 100. fjallvegahlaupinu, en næstu daga mun ég setja enn fleiri myndir úr fimm síðustu hlaupum (nr. 96-100) í þar til gerð myndaalbúm á Facebooksíðu Fjallvegahlaupaverkefnisins. (Ath.: Myndirnar sem hér birtast stækka ef smellt er á þær). Takk öll fyrir samfylgdina.
Fjallvegahlaup Stefáns 