Staðsetning: Frá Þverá í Ólafsfirði að Brúnastöðum í Fljótum
Hnattstaða: 
Upphaf:                 0,00 km ( 90 m), N66°00,55' - V18°46,78'
Ólafsfjarðarskarð:      6,50 km (732 m), N66°01,98' - V18°51,93'
Ármót við Brúnastaðaá: 11,84 km (110 m), N66°02,41' - V18°57,45'
Lok:                   15,70 km (  5 m), N66°03,18' - V19°01,00'
Hæð y. sjó: 90 m við upphaf, 732 m hæst, 5 m við lok
Samanlögð hækkun: 721 m
Vegalengd: 15,70 km
Tími: 4:13:45 klst.
Meðalhraði: 3,71 km/klst (16:10 mín/km)
Dags.: Fimmtudag 30. júlí 2026 kl. 10:08
Hlaupafélagar: 
Birkir Þór Stefánsson

Fróðleikur um leiðina:

Leiðin um Ólafsfjarðarskarð var fjölfarin fyrr á árum, enda póstleið á milli Ólafsfjarðar og Fljóta. Hlaupið hefst við eyðibýlið Þverá í Ólafsfirði, u.þ.b. 9 km innan við þéttbýlið í Ólafsfirði. Þaðan liggur greinilegur vegarslóði til vesturs meðfram Þverá inn Kvíabekkjardal og síðan til norðvesturs inn Skarðsdal.

Kvíabekkjardalur er nefndur eftir landnámsjörðinni Kvíabekk sem stendur neðst í dalnum. Þar var lengi sóknarkirkja Ólafsfirðinga, að öllum líkindum síðan á 12. öld. Þá var þar á árunum 1323-1331 rekinn spítali á vegum Hólabiskups „prestum ollum till vidrveriss þeim sem þrotna kunnu at elle edr krankleika. ok ei voru émbettiss férir“, eins og það er orðað í Íslenskum annálum. Á nútímamáli þýðir þetta væntanlega að spítalinn hafi verið ætlaður prestum sem ekki voru vinnufærir vegna elli eða kulnunar í starfi.

Sagt er að neðst í Kvíabekkjardal hafi fyrrum verið ein sjö afbýli, enda dalurinn svo vel gróinn að hann var jafnvel talinn 1.000 hestburða heyland. Ekki eru þó til heimildir um öll þessi býli. Nú stendur þar ekkert eftir nema tóftir, en við Þverá er jarðhiti og þar er verið að byggja upp sumarbústaðasvæði.

U.þ.b. 2 km innan við Þverá skiptist Kvíabekkjardalur í tvennt. Þar sveigir hlaupaleiðin eilítið til hægri (til norðvesturs) inn Skarðsdal, en Húngilsdalur gengur inn til suðvesturs. Skarðið sjálft sést inn af Skarðsdal í 730 m hæð milli hárra fjalla, þ.e.a.s. ef skyggni leyfir. Síðasti spölurinn upp í skarðið er snarbrattur en greiðfær að öðru leyti. Vegalengdin upp í skarðið frá Þverá er um 6,5 km og þar uppi í skarðinu er prýðisgott útsýni vestur til Fljóta. Vestan við skarðið liggur leið til hægri (til norðurs) um Sandskarð áleiðis í Héðinsfjörð, en þangað er ferðinni ekki heitið að þessu sinni.

Úr Ólafsfjarðarskarði liggur leiðin niður Ólafsfjarðardal áleiðis í Fljótin. Hægt er að fara hvorum megin sem er við Ólafsfjarðará, sem rennur þarna eftir dalbotninum. Sunnan við ána eru víðast greinilegar kindagötur, en sums staðar er töluverður hliðarhalli og leiðin því tiltölulega seinfarin. Þegar tæpir 12 km eru að baki frá Þverá er komið að ármótum Ólafsfjarðarár og Brúnastaðaár. Þar þarf að vaða yfir þá fyrrnefndu ef hlaupið hefur verið niður með henni að sunnanverðu. Eftir það liggur leiðin meðfram Brúnastaðaá niður Holtsdal, lengst af á greinilegum dráttarvélaslóða. Hlaupið endar svo á Siglufjarðarvegi, rétt neðan við bæinn á Brúnastöðum.

Ferðasagan:  

Ferðasöguna má að miklu leyti lesa úr myndum og myndatextum í þar til gerðu myndasafni á Facebooksíðu Fjallvegahlaupaverkefnisins.

Lokaorð:

Ólafsfjarðarskarð er falleg hlaupaleið með drjúgri hækkun og góðu útsýni. Leiðin getur verið vandrötuð í þoku og dimmviðri og því full ástæða til að huga vel að leiðsögutækjum áður en lagt er af stað í tvísýnu veðri. Þetta er alvöru fjallvegur sem vel er hægt að mæla með.

Helstu heimildir:

• Ágústa Edwald o.fl. (2006): Fornleifaskráning í Ólafsfirði. Fornleifastofnun Íslands, FS320-04051, Reykjavík. https://skraning.minjastofnun.is/Verkefni_1502.pdf.
• Björn Z. Arngrímsson (2019): Fjallabyggð og Fljót. 25 gönguleiðir um fjallstinda og fjallaskörð. Ferðafélag Íslands, Reykjavík.
• Björn Þór Ólafsson o.fl. (2007): Gönguleiðir á Tröllaskaga II; Fljót, Siglufjörður, Ólafsfjörður, Svarfaðardalur. Göngukort, Háskólinn á Hólum.

Þakkir:

• Birgitta Stefánsdóttir og Saga Ménétrey fyrir flutninga og móttökur