Gönguskarð í Eyjafirði

Staðsetning: Frá Garðsá í Eyjafirði að Reykjum í Fnjóskadal
Hnattstaða:
Upphaf:              N65°36,13' - V17°59,35'
Lok:                 N65°xx,xx' - V19°xx,xx'
Hæð y. sjó: Fer hæst í xxx m  
Vegalengd: Um 26 km
Tími: (Verður skráður í ferðalok)
Meðalhraði: (Verður skráður í ferðalok)
Dags.: Laugardagur 13. júní 2020, kl. 13:00
Hlaupafélagar: Vonandi sem flestir

Fróðleikur um leiðina:

Hlaupið yfir Gönguskarð hefst við bæinn Garðsá í Garðsárdal, austanmegin í Eyjafjarðarsveit, um 9 km innan við hringveginn þar sem hann liggur yfir leirurnar innan við Akureyri. Fyrstu 11 kílómetrana eða svo er hlaupið sem leið liggur í suðaustur inn Garðsárdal meðfram Þverá ytri. Á þeirri leið er farið yfir nokkrar litlar ár sem koma úr dalverpum sem skerast inn í hlíðar Garðsárdals. Eftir um 2,5 km er komið að Þröm, en það var síðasti bærinn sem búið var á í dalnum. Þröm fór í eyði 1965. Þar var snjóflóðahætta og þar fórst maður í snjóflóði árið 1862, (skv. greinargerð með aðalskipulagi Eyjafjarðarsveitar). Innar í dalnum voru Helgársel, Kristnes og Uppsalir.

Þegar um 11 km eru að baki frá Garðsá er sveigt lítið eitt til vinstri og stefnan tekin í austur upp í Gönguskarð.

Þegar komið er niður úr skarðinu að austanverðu liggur leiðin framhjá Skarðsseli og þaðan er Skarðsá fylgt þar til hún rennur í Fnjóská niðri í Bleiksmýrardal. Þar er tekin vinkilbeygja til vinstri og hlaupið norður og niður Bleiksmýrardal, m.a. fram hjá Smiðjuseli, Fardísartóftum og Káraseli, alla leið að Reykjum í Fnjóskadal þar sem hlaupið endar.

Bleiksmýrardalur er einn af þremur dölum sem ganga til suðurs inn úr Fnjóskadal. Dalurinn er langur og djúpur, samtals tæpir 60 km frá Reykjum suður í syðstu drög norðaustur af Hofsjökli. Dalurinn er vel gróinn og hefur öldum saman verið afréttarland. Utarlega í dalnum er allstórvaxinn birkiskógur, sérstaklega vestanmegin. Hlíðar dalsins eru brattar og þar mun hafa orðið mikið tjón á búsmala í skriðuföllum árið 1818.

Bleiksmýrardalur er talinn lengsti óbyggði dalur landsins. Gamlar tóttir benda þó til að þar hafi einhvern tímann verið byggð, og reyndar eru til sagnir um allmikla byggð þar fyrr á öldum, til dæmis í Skarðsseli og á Flaustri en einnig í Smiðjuseli, Káraseli, Fardísartóftum og Sandakoti. Líklega hefur þó ekki verið heilsársbúseta á öllum þessum stöðum, heldur hafi þarna verið sel eins og nöfnin gefa til kynna. Þarna á líka að hafa verið útilegumannabyggð.

Síðustu bæir í byggð í Bleiksmýrardal stóðu yst í dalnum, Reykjasel að vestan og Tunga gegnt því að austan.

Sagt er að síðasta hestaat á Íslandi hafi verið háð í Vindhólanesi á Bleiksmýrardal árið 1623.

(Þekkt þjóðsaga, tröllasagan um Jón Loppufóstra, á að hafa gerst á Bleiksmýrardal).

(Ath. Árbækur FÍ 1938 og 1969).

Ferðasagan:  

Verður skráð að hlaupi loknu

Nesti og annar búnaður:

Verður skráð að hlaupi loknu

Lokaorð:

Verða skráð að hlaupi loknu

Helstu heimildir:

  • Þorsteinn Jósepsson og Steindór Steindórsson (1984): Landið þitt Ísland, 1. bindi A-G. Örn og Örlygur hf., Reykjavík.