Staðsetning: Úr Geiradal til Steingrímsfjarðar
Hnattstaða: 
Upphaf:         0,00 km, N65°28,07' - V21°54,86' (25 m)
Heiðargötugil:  5,30 km, N65°30,15' - V21°51,13' (80 m)
Tröllatunga:   23,00 km, N65°37,81' - V21°41,51' (40 m)
Lok:           25,94 km, N65°38,76' - V21°38,66' (10 m)
Hæð y. sjó: 25 m við upphaf, 410 m hæst, 10 m við lok
Samanlögð hækkun: 632 m
Vegalengd: 25,94 km
Tími: 3:19:51 klst.
Meðalhraði: 7,79 km/klst (07:42 mín/km)
Dags.: Sunnudagur 31. ágúst 2025 kl. 10:05
Hlaupafélagar: Birkir Þór Stefánsson

Fróðleikur um leiðina:

Tröllatunguheiði var lengi vel önnur af tveimur bílfærum leiðum milli Breiðafjarðar og sveitanna sunnan Hólmavíkur, en hin leiðin var Steinadalsheiði á milli Gilsfjarðar og Kollafjarðar. Hvorug leiðin var þó nokkurn tímann fær yfir vetrarmánuðina. Vegurinn yfir Steinadalsheiði varð bílfær 1933 og þar með opnaðist landleiðin til Hólmavíkur í fyrsta sinn fyrir vélknúin ökutæki. Vegurinn yfir Tröllatunguheiði varð hins vegar að öllum líkindum ekki bílfær fyrr en um 1960. Þessar leiðar voru hvor annarri ólíkar, en Tröllatunguheiðin er hærri og þar var aurbleyta oft til leiðinda í rigningartíð. Með tilkomu heilsársvegar yfir Þröskulda lögðust bílferðir yfir Tröllatunguheiði af að mestu leyti, enda liggja þessar leiðir hlið við hlið – og stutt á milli.

Fjallvegahlaupið yfir Tröllatunguheiði hefst á vegamótum við Vestfjarðaveg neðst í Geiradal, rúmum kílómetra vestan við Króksfjarðarnes. Geiradalur dregur nafn sitt af landnámsmanninum Geira, sem nam þó ekki land á þessum slóðum. Geiri bjó fyrst á Geirastöðum við Mývatn, en var gerður útlægur þaðan ásamt sonum sínum eftir að þeir drápu son Þorbergs höggvinkinna. Talið er að Geiri hafi síðar sest að á Ingunnarstöðum í Geiradal, en sá bær er neðst í dalnum að vestan og því í drjúgri fjarlægð frá hlaupaleiðinni.

Geiradalur er á vissan hátt nátengdur sögu móðurættarinnar minnar, þó að forferður mínir hafi svo sem aldrei búið í þessum dal, mér vitanlega. Eyjólfur Bjarnason, langafi minn, bjó hins vegar á Gilsfjarðarmúla ekki svo ýkja langt þaðan frá. Þrír af sonum Eyjólfs tóku sér ættarnafnið Geirdal og Geirdalsnafnið hefur síðan fylgt mörgum afkomenda þeirra. Nánast öll þau sem bera þetta ættarnafn tilheyra frændgarði mínum.

Geiradalur er mjögt stuttur, því að u.þ.b. 2 km frá sjó skiptist hann í Gautsdal að vestanverðu og Bakkadal að austanverðu. Fyrsti spölur hlaupsins er hlaupinn inn Geiradal að austan, framhjá bæjunum Svarfhóli og Litlu-Brekku. Leiðin liggur svo vestur yfir Bakkaá, eins og áin heitir þegar þarna er komið sögu, og skömmu síðar (við Löngubrekkur) er beygt til hægri og hlaupið upp með ánni að vestanverðu, sem sagt inn Bakkadal.

Eftir 5,3 km hlaup er komið að Heiðargötugili og þar hefst hinn eiginlegi fjallvegur. Uppleiðin er brött til að byrja með þar sem vegurinn liggur í kröppum beygjum upp fyrstu brekkurnar. Eftir það er hækkunin meira aflíðandi.

Eftir rúma 12 km er komið að sýslumörkum sunnan við Miðheiðarvatn. Áfram er svo hlaupið eftir veginum um malarholt og lautir, allt þar til komið er fram á Múlann sem skilur að Tungudal á hægri hönd og Arnkötludal til vinstri. Þarna sést vel niður á veginn norður af Þröskuldum og niður að húsarústunum í Arnkötludal. Af Múlanum eru um 3 km niður að Tröllatungu og þaðan eru svo aðrir 3 km niður á veginn norður Strandir þar sem hann liggur um hlaðið á Húsavíkurbænum. Þar endar hlaupið.

Í Tröllatungu á landnámsmaðurinn Steingrímur Trölli að hafa búið, sem Steingrímsfjörður ber nafn sitt af. Þar var lengi prestssetur og sömuleiðis kirkjustaður fram til ársins 1909 þegar kirkjan á Kollafjarðarnesi leysti hana af hólmi. Þótt kirkjan sé ekki lengur til staðar er kirkjugarðinum vel við haldið – og er sú vinna öll í höndum Tröllatungubænda. Birkir bóndi í Tröllatungu hefur komið mikið við sögu fjallvegahlaupanna, en hann hefur fylgt mér í mörgum slíkum ferðum um allt land.

Ferðasagan:  

Verður skráð að hlaupi loknu

Nesti og annar búnaður:

Verður skráð að hlaupi loknu

Lokaorð:

Verða skráð að hlaupi loknu

Helstu heimildir:

• Helgi M. Arngrímsson (2009): Vestfirðir og Dalir 3 – Útivera. Göngu- og reiðleiðakort. Ferðamálasamtök Vestfjarða.
• Jóhann Hjaltason (1952): Strandasýsla. Árbók Ferðafélags Íslands 1952. Ferðafélag Íslands, Reykjavík.
• Jóhann Skaptason (1959): Barðastrandasýsla. Árbók Ferðafélags Íslands 1952. Ferðafélag Íslands, Reykjavík.